W typowym węźle MeshCore albo Meshtastic pracę dzielą dwa układy. Mikrokontroler, np. ESP32 albo nRF52, decyduje, co przekazać dalej i kiedy nadawać, a układ radiowy LoRa wykonuje jego polecenia, które dostaje przez SPI – szybką magistralę łączącą oba scalaki. Nawet repeater, który tylko powtarza cudze pakiety, musi więc budzić mikrokontroler przy każdym z nich.

Semtech LR2021, pierwszy układ z rodziny LoRa Plus, o którym pisaliśmy w artykule „Semtech LR2021: co LoRa Plus zmienia w radiu dla sieci mesh”, ma w środku własny procesor. Dokumentacja wspomina o nim tylko krótko: obsługuje komendy z magistrali i wewnętrzne porządki układu. Alex Beal postanowił sprawdzić, czy da się go zaprząc do czegoś więcej.

Co siedzi w środku LR2021

Procesor to 32-bitowy rdzeń Synopsys ARCv2 EM z zegarem około 32 MHz. Jego oprogramowanie jest zapisane fabrycznie w 80 KB pamięci ROM. Obok jest PRAM (patch RAM) o pojemności 4 KB, do której według dokumentacji wgrywa się poprawki od Semtecha przed użyciem radia. To jedyne miejsce, w którym można umieścić własny kod.

Na trop naprowadził Beala projekt lr2021-sdr, którego autorem jest SAMS0N1TE, twórca LakeShark. SAMS0N1TE znalazł nieopisaną komendę, po której LR2021 oddaje surowe próbki sygnału i działa jak proste radio programowalne (SDR). Beal poszedł krok dalej: zamiast wysyłać próbki do mikrokontrolera, kazał układowi samemu liczyć FFT, czyli rozkładać sygnał na częstotliwości. Wodospad widma, który w pierwszej wersji odświeżał się 6,6 razy na sekundę, przyspieszył do ponad 460 klatek na sekundę.

Repeater w 3,4 KB pamięci

Dla sieci mesh najciekawsza jest próba z MeshCore. Beal przeniósł podstawowe zadania repeatera do programu, który zajmuje 3,4 KB z 4 KB pamięci PRAM. Mikrokontroler płytki wgrywa go i uruchamia, a potem zwalnia linie magistrali i może zasnąć. Od tej chwili układ radiowy sam odbiera pakiety, rozpoznaje nagłówek MeshCore, odrzuca duplikaty, dopisuje albo usuwa swój hash na ścieżce (krótki identyfikator węzła), odczekuje losową chwilę i nadaje.

Repeater przekazuje wiadomości rozsyłane do wszystkich (flood), przesyłki kierowane po znanej trasie (direct) i pakiety trace, a co jakiś czas wysyła własny advert, czyli ogłoszenie węzła w sieci. Pamięta 64 ostatnie pakiety, podczas gdy firmware MeshCore pamięta 160, a w kolejce do nadania mieszczą się mniej więcej cztery pakiety o największej długości.

Najbardziej pomysłowy jest sposób nadawania. Układ nie potrafi sam włożyć danych do swojego bufora nadawczego, bo sprzęt oczekuje ich z magistrali SPI. Program przełącza więc rezystory podciągające na własnych wyprowadzeniach SPI i w ten sposób sam sobie „wystukuje” wiadomość. Dlatego mikrokontroler musi zostawić te linie w spokoju, dopóki repeater pracuje.

Co pokazały próby

W teście z 20 losowymi pakietami układ przekazał bajt w bajt wszystkie 11, które powinien, i przemilczał 9 pozostałych. Tak samo wypadła próba z uśpionym mikrokontrolerem, bez ani jednego błędu zapisu przez SPI. Repeater działał nawet przy całkiem wyłączonym mikrokontrolerze, tyle że płytka nie umie jeszcze sama się z tego stanu obudzić i trzeba ją zresetować.

Zwykły companion MeshCore, czyli radio łączone z aplikacją w telefonie, wysłał dwie wiadomości flood i obie zostały powtórzone. Repeater pojawił się też w aplikacji pod swoją nazwą. Pakiet trace z companiona poszedł dalej, ale odpowiedź do niego nie wróciła. Autor podejrzewa, że sygnał drugiej płytki był za słaby.

Beal przygotował również węzeł Meshtastic w roli CLIENT, który stosuje zasady zarządzanego floodu: nie przekazuje pakietu, jeśli usłyszy, że inny węzeł zrobił to wcześniej. Na stole przeszedł wszystkie 7 przypadków testowych, ale w pobliżu nie było innego ruchu Meshtastic, więc w prawdziwej sieci jeszcze nie pracował.

Czego temu repeaterowi brakuje

  • Program w PRAM znika po każdym zaniku zasilania i resecie radia. Mikrokontroler musi go wgrać przy starcie, więc nadal jest potrzebny.
  • Układ nie liczy podpisów Ed25519, którymi MeshCore podpisuje adverty. Advert podpisuje wcześniej komputer, a repeater wysyła go z ustalonym znacznikiem czasu. Węzły, które już go znają, ignorują kolejne kopie, a nowy advert wymaga ponownego podpisania.
  • Nie ma m.in. kodów transportowych, regionów, limitu czasu nadawania ani priorytetów w kolejce.
  • Węzeł Meshtastic nie ma szyfrowania AES ani Bluetootha. Nie odczyta wiadomości prywatnych i nie wyśle potwierdzeń, pozycji ani telemetrii.
  • Repeater sprawdzono tylko przy jednym ustawieniu radia: SF7, szerokość kanału 62,5 kHz, CR 4/5.

Brakuje też liczby, na którą najbardziej czekają właściciele solarnych repeaterów: autor nie podaje pomiarów poboru prądu. Nie wiadomo więc, ile naprawdę daje uśpienie mikrokontrolera w porównaniu z trybami oszczędzania energii, jakie ma np. odmiana MeshCore PowerSaving.

Sam Beal uważa, że cały węzeł w układzie radiowym to raczej więcej kłopotu niż pożytku. Większy sens widzi w odciążaniu mikrokontrolera: radio może samo przeszukiwać kanały albo wstępnie odsiewać pakiety i budzić płytkę tylko wtedy, gdy jest po co. Zbudowany w ten sposób skaner przeskakiwał po 28 kanałach i w jednej próbie złapał wszystkie 360 nadanych pakietów.

Amerykańskie pasmo i ryzyko zawieszenia układu

Wszystkie próby odbyły się w amerykańskim paśmie 902–928 MHz. Repeater nadawał na 908 MHz z mocą 22 dBm, a węzeł Meshtastic domyślnie wybiera 906,875 MHz. Takie ustawienia w Polsce nie służą do nadawania. Europejskie ustawienia MeshCore i Meshtastic korzystają z podpasma 869,4–869,65 MHz, w którym limit wynosi 500 mW e.r.p. (razem z zyskiem anteny) przy 10% czasu nadawania. Autor nie sprawdzał pracy w tym paśmie, a jego repeater nie ma wbudowanego limitu czasu nadawania.

Repozytorium uprzedza, że nieopisane komendy mogą zawiesić układ aż do resetu, a część z nich nadpisuje jego pamięć. Autor zaleca próby wyłącznie na własnym sprzęcie i na własne ryzyko, z nadawaniem tylko tam, gdzie wolno, najlepiej do sztucznego obciążenia zamiast anteny.

Inżynieria wsteczna z pomocą AI

Beal otwarcie pisze, że dużą część pracy wykonał z pomocą modelu językowego Claude. Pierwszy raport o budowie procesora powstał w około 20 minut, a bez takiej pomocy, jak przyznaje, rozpracowanie układu byłoby prawie niemożliwe. W tym samym wpisie zastanawia się, co takie narzędzia oznaczają dla pracy programistów.

Kod i sprzęt

Kod i opisy są w repozytorium beala/lr2021-re na licencji MIT. Część dla Meshtastic ma licencję GPL-3.0, bo przenosi reguły z firmware'u Meshtastic. Repozytorium nie zawiera obrazu pamięci ROM Semtecha, a projekt nie jest powiązany z producentem. Autor uruchamiał wszystko na dwóch zestawach: Seeed XIAO nRF52840 z modułem Wio-LR2021 oraz RAK3401 z modułem NiceRF LoRa2021F33-2G4. Ten sam układ radiowy ma też MeshPager X2 od Seeed Studio.

Na repeater do postawienia na dachu jest za wcześnie, ale kto ma płytkę z LR2021 i lubi zaglądać pod maskę, znajdzie w repozytorium kod i polecenia do uruchomienia. Przed pierwszym nadawaniem trzeba ustawić europejskie pasmo i dozwoloną moc – tej konfiguracji autor nie sprawdzał.

Artykuł powstał na podstawie wpisu „Your node doesn't need a microcontroller” Alexa Beala, dokumentacji repozytorium beala/lr2021-re oraz omówienia w serwisie Hackaday.