Wojna o SF w MeshCore: misjonarze SF6, wierni SF8 i trochę fizyki

Felieton z cyklu „Wojna o SF”, część pierwsza: czym jest SF, ile kosztuje każdy jego stopień i kto w Polsce i w Europie na czym nadaje. Wszystkie opublikowane części cyklu znajdziesz tutaj.

Ileż to razy widziałem już taki obrazek: ktoś nagle wpada na kanał w sieci MeshCore nadającej w presecie SF8 i z troską w głosie wyjaśnia, że u nich, na SF6, wszystko śmiga jak błyskawica, pakiety się nie dławią w korkach i każda wiadomość zawsze dolatuje. Ludzie dowiadują się, że są biedni i nieszczęśliwi, bo wciąż tkwią w swoim przestarzałym obrządku. Zanim ktokolwiek zdąży zapytać o szczegóły, misjonarz jedynej prawdziwej wiary SF6 (jak ich żartobliwie nazywam) znika tak szybko, jak się pojawił.

I tu się pojawia piękny paradoks. Radia z różnym SF się nie słyszą, więc żeby wygłosić kazanie w sieci SF8, misjonarz musi na chwilę przestawić radio na SF8, a więc przejść na stronę niewiernych. Po drugiej stronie też zresztą nie brakuje zagorzałych ortodoksów, dla których nawet sama wzmianka o zmianie presetu to odstępstwo od Prawdziwej Wiary.

Tu się należy małe zastrzeżenie: moim celem nie jest namawianie kogokolwiek do nawrócenia i zmiany presetu. Chciałbym natomiast sprawdzić, o co w tym sporze chodzi, jak to wygląda u naszych sąsiadów i jak moim zdaniem powinna wyglądać ewentualna zmiana, jeśli cała społeczność się na nią kiedykolwiek zdecyduje.

Co to właściwie jest SF

LoRa, czyli modulacja, na której działa MeshCore, nadaje tzw. świergotami (ang. chirp). Każdy świergot to krótki „gwizd”, którego ton przesuwa się w obrębie kanału. Fachowo nazywa się go symbolem i jest to najmniejsza porcja transmisji: pakiet to po prostu ciąg takich świergotów. Informację niesie miejsce, od którego świergot zaczyna swój przesuw. Spreading factor, po polsku współczynnik rozpraszania, mówi, ile jest takich możliwych miejsc: 2 do potęgi SF. Przy SF8 to 256, przy SF7 – 128, przy SF6 – 64. Szczegóły tej sztuczki opisuje nasz tekst „Jak działa modulacja LoRa”.

Im więcej możliwych miejsc, tym dłużej trwa jeden świergot. Przy szerokości kanału 62,5 kHz świergot SF6 trwa około 1 ms, SF7 – 2 ms, a SF8 – 4 ms. Każdy stopień SF w górę wydłuża go więc dwa razy, a niesie on tylko jeden bit więcej. Transmisja zwalnia, ale odbiornik dłużej „wsłuchuje się” w każdy świergot i wyłowi go nawet ze słabszego sygnału, mniej więcej o 2,5 dB na stopień. To jak mówienie w hałaśliwym pomieszczeniu: ten, kto mówi wolniej, zostanie zrozumiany nawet przez gwar.

LoRa potrafi przy tym odebrać sygnał słabszy od szumu. Według dokumentacji układu SX1262 odbiornik odczyta pakiet SF8 nawet wtedy, gdy sygnał jest o 10 dB, czyli dziesięć razy, słabszy od szumu. Przy SF7 ten zapas spada do 7,5 dB, a przy SF6 do 5 dB, czyli około trzech razy. Po przejściu z SF8 na SF6 sygnał musi więc być mniej więcej trzy razy silniejszy, żeby łącze dalej działało.

Obok SF jest jeszcze tzw. coding rate (CR), czyli zapas danych do korekcji błędów: CR5 oznacza zapis 4/5, a CR8 – 4/8. I tu miła wiadomość: odbiornik odczytuje CR z nagłówka pakietu, więc urządzenia z CR5 i CR8 rozmawiają ze sobą bez kłopotu. Z SF tak już się nie da. Węzeł SF6 i węzeł SF8 na tej samej częstotliwości są dla siebie głusi, choć z drugiej strony silny sygnał z „obcego” SF potrafi zagłuszyć pakiet sąsiada.

Ile kosztuje każdy stopień

Spór o SF to spór o czas. Poniżej zamieszczam tabelkę zawierającą czas nadawania krótkiej wiadomości na kanale (pakiet 50 bajtów) przy szerokości kanału 62,5 kHz, policzony według wzoru z dokumentacji Semtecha, dla ustawień najnowszego firmware MeshCore. Ostatnia kolumna tabeli pokazuje, ile takich pakietów repeater jest w stanie zmieścić w godzinie, jeśli trzyma się przepisowego limitu 10% czasu nadawania.

Popularne wśród misjonarzy hasło „SF6 jest cztery razy szybsze” jest prawdziwe dla pojedynczego symbolu. Pakiet ma jednak także stałe elementy, takie jak preambuła i nagłówek, więc przy CR8 cała wiadomość nadaje się mniej więcej trzy razy krócej niż przy SF8. To ciągle sporo.

W sieci mesh liczy się to podwójnie. Wiadomości na kanałach rozchodzą się w tzw. trybie flood (ang. „zalewanie”): każdy repeater, który usłyszy pakiet, nadaje go dalej. Jedna wiadomość w zasięgu dziesięciu repeaterów zajmuje kanał jedenaście razy. Im krótszy pakiet, tym mniejsza szansa, że dwa repeatery, które się nawzajem nie słyszą, nadadzą pakiet w tej samej chwili do wspólnego sąsiada. MeshCore dodatkowo dobiera losowe opóźnienie przed powtórzeniem pakietu proporcjonalnie do czasu jego nadawania, więc przy niższym SF wiadomość pokonuje każdy przeskok szybciej.

Ten rachunek ma jednak swoją drugą stronę. Każde 2,5 dB mniej to w otwartym terenie mniej więcej o jedną czwartą krótszy zasięg pojedynczego łącza. Przy ziemi, wśród budynków i drzew różnica jest mniejsza, zwykle kilkanaście procent. Przy przejściu z SF8 na SF6 tracimy 5 dB, czyli w terenie otwartym blisko połowę zasięgu. Obszar, który obsłuży jeden repeater, maleje jeszcze szybciej, bo z kwadratem odległości. To przybliżenia wyliczone ze wzorów i w terenie wyniki bywają różne, ale kierunek jest jasny: łącza, które dziś działają na granicy, po zmianie po prostu znikną.

Do tego dochodzi jeszcze jedna kwestia, o której kaznodzieje SF6 raczej nie mówią: sprzęt. Starsze płytki z układem SX1276, na przykład Heltec WiFi LoRa 32 V2 czy wersje LilyGo T-Beam i T3-S3 z tym układem, obsługują SF6 tylko w trybie, którego MeshCore nie używa, a więc w sieci SF6 one po prostu nie zadziałają, choć z SF7 radzą sobie bez problemu. Strona grupy „MeshCore Południe”, co trzeba uczciwie zaznaczyć, poleca urządzenia z nowszym układem SX1262.

Krótszy pakiet nie zmieni też prawa. W podpaśmie 869,4–869,65 MHz obowiązuje limit 500 mW e.r.p. i 10% czasu nadawania. Szybszy SF pozwala zmieścić w nim więcej wiadomości, ale go nie podnosi. Tu ważne przypomnienie: repeatery MeshCore mają domyślnie limit 50%, więc w Europie trzeba go ustawić ręcznie komendą w konsoli:

set dutycycle 10

Polska: jeden kraj, dwa obrządki

Preset krajowy to EU/UK Narrow: 869,618 MHz, szerokość kanału 62,5 kHz, SF8 i CR8. Wariant z CR5 też jest dopuszczalny, bo jak wspomniałem wyżej, CR nie dzieli sieci. Serwis MeshCore Polska nazywa ten preset przyjętym dziś standardem ogólnopolskiej sieci, a lorameshcore.pl (portal, od którego kiedyś każdy zaczynał przygodę, ale dziś praktycznie nieaktualizowany) podaje, że ustalono go po ogólnopolskich testach w dniach 6–19 października 2025 r. Od wersji 1.14 z marca 2026 r. te same wartości są też ustawieniem domyślnym w firmware MeshCore, z jednym wyjątkiem: domyślny CR to 5.

Jest też w tej historii nutka ironii. Według serwisu lora.waw.pl pierwsze w Polsce międzymiastowe połączenie MeshCore zestawiono 11 marca 2025 r. na trasie Sosnowiec–Katowice, na odległość 8,5 km. Pierwsze kroki polskiego MeshCore stawiano więc dokładnie tam, gdzie dziś… obowiązuje zupełnie inne wyznanie.

Grupa MeshCore Południe, działająca na Śląsku i części Podbeskidzia oraz Małopolski, używa tych samych parametrów co reszta kraju, z jedną różnicą: SF6 zamiast SF8. Uzasadnienie na jej stronie jest proste: „priorytetem jest dla nas szybkość i płynność działania”. Grupa stawia na gęstą sieć repeaterów w miastach, w której pojedynczy przeskok nie musi być długi, i twierdzi, że SF6 pozwoli obsłużyć nawet 500 węzłów. Wspomniana wyżej strona lorameshcore.pl, która jest ciągle „prawowierna”, już w grudniu 2025 r. wymieniała Katowice, Sosnowiec, Mysłowice, Siemianowice Śląskie i Dąbrowę Górniczą jako miasta, które budują sieć na innych ustawieniach, jednak apeluje do budujących nowe repeatery, żeby trzymali się presetu ogólnokrajowego.

Nowicjusz wchodzący w sieć ma tu więc twardy orzech do zgryzienia. Gdy wpisze w wyszukiwarkę „MeshCore Polska”, może trafić na meshcorepolska.org, który poleca SF8, albo na meshcorepolska.pl, czyli stronę „MeshCore Polska (Południe)”, która poleca SF6 i przekierowuje do meshcoresouth.pl. W sieci wciąż krążą też stare poradniki z czasów, gdy MeshCore w Europie nadawał na 869,525 MHz z SF11 i szerokością 250 kHz. Kto ustawi radio według strony, która nie pasuje do jego okolicy, przez pierwszy wieczór będzie słuchał ciszy i może dojść do wniosku, że… MeshCore nie działa.

Europa: kto na czym nadaje

Większość Europy nadaje dziś tak jak Polska. Lista presetów w oficjalnej aplikacji MeshCore wskazuje jednak na wyraźny kierunek: przybywa SF7, SF6 natomiast – nie ma tam wcale.

Krążąca od jakiegoś czasu informacja o zmianie presetu na Słowacji okazuje się prawdziwa. Strona słowackiej społeczności podaje, że od 8 sierpnia 2026 r. sieć działa na nowych ustawieniach, innych niż dotychczasowe, i że trzeba przestroić wszystkie urządzenia. Tego samego dnia przełączyli się też Węgrzy. Węgierska społeczność przetestowała holenderski preset SF7 i zamieściła głosowanie na Telegramie. Wynik podała 1 sierpnia, a zmianę wyznaczyła na 8 sierpnia, czyli zaledwie tydzień później.

Holendrzy, zanim zmienili preset, testowali w marcu 2026 r. SF8, SF7 i SF6 na osobnym kanale. SF7 wypadło najlepiej, a przy SF6 część granicznych łączy przestała działać. Przebieg i wyniki testu można przeczytać tutaj: „Holenderski test MeshCore: SF7 wypadło lepiej niż SF8 i SF6”. Wniosek autorów raportu mówi też: dużą część kłopotów holenderskiej sieci powodowało jej przeciążenie, a niekoniecznie same ustawienia radia.

Czesi doszli do SF7 inną drogą. Na początku stycznia 2026 r. spróbowali presetu EU/UK Narrow z SF8. W Czechach właściwych, czyli w zachodniej części kraju, łączność była słaba, a potwierdzenie wiadomości przez repeater trwało około 5 sekund zamiast 1–2. Już następnego dnia przeszli na 869,432 MHz z SF7, a ankieta na Telegramie 9 stycznia utrwaliła tę decyzję. W Austrii z kolei kilku operatorów repeaterów w okolicach Wiednia testuje SF7, a austriacka wiki stanowczo dementuje plotki o przejściu całego kraju.

Teraz spójrzmy na mapę. Wzdłuż południowej granicy Polski działają dziś obok siebie cztery sieci, które się nie słyszą: krajowe SF8, południowe SF6, słowackie SF7 na tej samej częstotliwości i czeskie SF7 na innej. Radiowa Wieża Babel.

Czy da się kiedyś zmienić preset tak, żeby tej wieży nie podwyższyć? O tym, jak mogłaby wyglądać mądra zmiana i czy w ogóle warto ją robić, piszę w drugiej części felietonu.

Przy pisaniu korzystałem z dokumentacji i kodu MeshCore, stron polskich i zagranicznych społeczności MeshCore oraz dokumentacji układów Semtech. Orientacyjne czasy nadawania wyliczyłem, korzystając z pomocy Claude Code.

Komiksowa adaptacja felietonu w formie rozmowy na YouTube (autor: Kocel💣): Część 1/2 — SF6, SF7, SF8 i trochę fizyki.

YouTube · RadioMesh Wojna o SF w MeshCore: SF6, SF7, SF8 i trochę fizyki | część 1 Otwiera film na innej stronie