Co obiecuje opakowanie

Lampa ma u góry panel słoneczny, pod nim czujnik ruchu (PIR), osiem diod LED po 0,2 W i przycisk. Na opakowaniu stoi, że w środku jest akumulator litowo-jonowy 3,7 V o pojemności 1200 mAh, że lampa świeci z mocą do 72 lm, ładuje się około 8 godzin i działa do 6 godzin, a obudowa ma stopień ochrony IP44 i nadaje się na zewnątrz i do wnętrz. Zapis „do 6 godzin” i „do 72 lumenów” spełni jednak także lampa, która nie świeci wcale.

Światło zapala się po wykryciu ruchu i gaśnie po około 20 sekundach bez niego, a także w dzień albo po naciśnięciu przycisku. Panel wygląda na złożony z 11 ogniw po około 0,5 V, połączonych szeregowo. W zestawie jest wkręt do ściany, ale nie ma kleju.

Co jest w środku

Po odkręceniu czterech małych śrubek widać niewielką płytkę z ośmionóżkowym układem bez oznaczeń, kilkoma elementami SMD i dwiema trzynóżkowymi obudowami. Jedna z nich to tranzystor MOSFET z kanałem N (20 V, 2,3 A, rezystancja w stanie przewodzenia 45 mΩ), który włącza diody. Druga wygląda na zwykły tranzystor bipolarny NPN, przez który prąd z panelu płynie do akumulatora.

Diody nie mają rezystora szeregowego: plus akumulatora idzie prosto do plusa diod, a minus przełącza tranzystor. Montaż też nie budzi zaufania. Przycisk ma jedną nóżkę w ogóle nieprzylutowaną, a działa tylko dlatego, że para jego styków jest połączona wewnątrz. Przewody są przylutowane wprost do biegunów akumulatora, a oznaczenia na ogniwie nie widać.

Ładowanie, którego nic nie zatrzymuje

Po odłączeniu akumulatora miernik na zaciskach, do których jest on przylutowany, pokazał przy panelu w pełnym słońcu 6,3 V. Z rezystorem 1 kΩ podłączonym równolegle napięcie spadło tylko do prawie 6 V, a z rezystorem 100 Ω do 4,8 V. Naładowane ogniwo litowo-jonowe ma około 4,2 V i tego poziomu nie powinno przekraczać. Układ sterujący ma dwa wyprowadzenia do bazy tranzystora ładującego, ale ładowania najwyraźniej nie przerywa. Całość wygląda tak, jakby powstała pod akumulator niklowy (NiCd albo NiMH), do którego w tej wersji włożono ogniwo litowo-jonowe bez zmian w układzie.

Test z akumulatorem zamontowanym w lampie potwierdził to w praktyce. Przy 4,32 V do ogniwa nadal płynęło około 60 mA, a napięcie rosło dalej: 4,4 V, potem 4,9 V i bez oznak zatrzymania. Kiedy słońce schowało się za budynkami, napięcie spadło do około 4,84 V, a po włączeniu diod w kilka sekund zjechało do 4,1 V. Prowadzący kanał przyznaje, że spodziewał się pożaru, zanim napięcie dojdzie do 4,9 V, bo ogniwo traktowane w ten sposób może się w końcu zapalić. Dlatego przy takich testach warto mieć pod ręką gaśnicę.

Diody bez ograniczenia prądu

Prąd diod ograniczają tylko rezystancja wewnętrzna akumulatora, przewodów i ścieżek oraz opór włączonego MOSFET-a. Rachunek na papierze wygląda groźnie: 1,2 V (różnica między 4,2 V a napięciem diod) podzielone przez 0,045 Ω daje około 26,6 A, czyli około 80 W w diodach. W rzeczywistości prądu nie da się pobrać aż tyle, bo ogranicza go akumulator. Przy pomiarze płynęło 0,74 A, diody dostawały 3,74 V, akumulator pod obciążeniem miał 3,79 V, a na tranzystorze odkładało się około 40 mV.

Rezystancja wewnętrzna ogniwa wynosi według testera 47 mΩ przy 1 kHz, ale dla prądu stałego może być wyższa. Pomiar pojemności (rozładowanie prądem 0,24 A do 3 V) dał 735 mAh zamiast deklarowanych 1200 mAh.

IP44 tylko z nazwy

Druga cyfra oznaczenia mówi o ochronie przed wodą, a czwórka oznacza ochronę przed bryzgami z dowolnego kierunku. Lampa mocowana jest pionowo, więc woda spływająca po panelu trafia w szczelinę między panelem a obudową. Kartka wsunięta od środka wychodzi właśnie tamtędy. Szczelinę mają też diody, tylna ścianka jest luźno nasunięta, a czujnik tkwi w otworze bez uszczelnienia. Uszczelkę dostał tylko przycisk. Plastik jest do tego widocznie skrzywiony.

Wersja z czujnikiem jest groźniejsza

Tańsze lampy bez czujnika i przycisku świecą całą noc i rozładowują się do zera, więc każdego dnia ładowanie zaczyna się od początku. Jeśli prąd z panelu jest dość mały, a akumulator dość pojemny, do przeładowania nie dochodzi. Tę wersję można wyłączyć przyciskiem, a czujnik i tak zapala ją tylko na chwilę, więc przez noc akumulator prawie się nie rozładowuje i ładunek z kolejnych dni się sumuje. Przy takim układzie ryzyko przeładowania jest znacznie większe.

Co z tym zrobić

UWAGA: to konstrukcja, w której akumulator litowo-jonowy może zostać przeładowany, a przeładowane ogniwo grozi pożarem. Kanał DiodeGoneWild wprost odradza używanie takiej lampy.

Lampę kupiono w supermarkecie w Czechach, czyli na rynku Unii Europejskiej. Takich lamp jest sporo: wersje z 4, 12 i 20 diodami oraz z około 25–30 diodami, z różnymi przyciskami, i niektóre mogą być zrobione porządnie. Sam czujnik PIR da się wykorzystać w innym projekcie, ale tylko w pomieszczeniu.

Kto ma podobną lampę, może ją rozkręcić i sprawdzić, czy między panelem a ogniwem jest układ ładowania albo płytka zabezpieczająca. Jeśli ich nie ma, ogniwo litowo-jonowe potrzebuje modułu ładowania dla jednego ogniwa albo regulatora, który ograniczy napięcie do 4,2 V. To samo dotyczy węzłów mesh zasilanych z panelu, które składa się samodzielnie.

Artykuł powstał na podstawie filmu „LED Solar Sensor Houseburner” z kanału DiodeGoneWild.