Klasyczny skaner przeskakuje z kanału na kanał i zatrzymuje się na pierwszym, na którym coś słychać. Gdy w tym samym czasie ktoś odezwie się dwa kanały dalej, ta rozmowa przepada. FalconSDR działa inaczej: zamiast przeskakiwać, analizuje cały wycinek pasma, który odbiornik widzi naraz. Wszystko, co uzna za transmisję, zapisuje w osobnym pliku.

To otwarty program na licencji GPL-3.0, rozwijany w serwisie GitHub. Repozytorium powstało 22 października 2026, a do 1 listopada wyszło już siedem wydań; najnowsze to 1.4.1. Program działa w przeglądarce, a interfejs ma po angielsku i po polsku. Zanim cokolwiek się pobierze, można go wypróbować w wersji demonstracyjnej z symulowanym eterem.

Cały wycinek pasma naraz

SDR, czyli radio programowalne, to odbiornik, który przekazuje do komputera surowe próbki sygnału, a dźwięk i obraz widma odtwarza z nich program. Popularny RTL-SDR, mały odbiornik na USB, widzi naraz około 2,4 MHz pasma. FalconSDR sprawdza je wszystkie jednocześnie, więc kilka rozmów na różnych częstotliwościach nagrywa równolegle, a nie po kolei.

Pasma do przeszukania ustawia się samemu (początek, koniec, krok i rodzaj modulacji) albo wybiera z gotowych zestawów. Pojedyncze kanały można nazwać i zebrać w folderach na liście pamięci. Program obsługuje modulacje AM, NFM, WFM i SSB. Lotnictwo nadaje w AM, a większość łączności głosowej na UKF, w tym przemienniki krótkofalarskie i PMR, w wąskopasmowej FM, czyli NFM.

Kilka ustawień decyduje o tym, co trafia do nagrań:

  • Próg wyzwalania określa, co jest transmisją. Niższy łapie słabsze stacje, ale też więcej szumu.
  • Czarna lista wyklucza częstotliwości, na których stale coś „siedzi”: zakłócenia z własnego komputera albo koncentratora USB, nośne bez modulacji, harmoniczne pobliskiego nadajnika. Po ich wykluczeniu próg da się zwykle obniżyć o kilka decybeli.
  • Podtrzymanie po transmisji (domyślnie 5 s) zostawia nagranie otwarte w przerwie między wywołaniem a odpowiedzią, więc obie trafiają do jednego pliku.
  • Priorytety pasm i kanałów, do tego krótki powrót na częstotliwość, która przed chwilą była aktywna, żeby nie przegapić odpowiedzi.

Jedno nagranie na jedną rozmowę

Każda transmisja to osobny plik WAV albo MP3, nazwany datą, godziną i częstotliwością. Godziny pustego szumu nie trafiają na dysk. Gdy trzeba, program nagrywa też w sposób ciągły albo zapisuje surowe próbki IQ w formacie SigMF, z których sygnał można później przeanalizować innym programem. Stare nagrania usuwa sam według wieku albo zajętego miejsca, ale oszczędza te oznaczone jako ulubione.

Nagrania przegląda się według częstotliwości, pasma albo języka, a wyszukuje także po nazwie kanału, dacie i treści transkrypcji. Każde ma ocenę jakości (stosunek sygnału do szumu) i wykres przebiegu, w który można kliknąć, żeby przeskoczyć do danego miejsca. Statystyki pokazują najbardziej zajęte częstotliwości i ruch według godziny i dnia tygodnia.

Nagrania lotnicze z zakresu 118–138 MHz i wojskowego UHF 225–400 MHz mają dodatkową funkcję. Jedno kliknięcie otwiera FlightRadar24 albo ADS-B Exchange z odtworzeniem ruchu w okolicy z chwili nagrania. Widać wtedy, które samoloty były w pobliżu, gdy padła rozmowa. Wystarczy raz podać przybliżone położenie w ustawieniach.

Transkrypcja jest przydatna, ale nie bezbłędna

Rozpoznawanie mowy jest opcjonalne. Program instaluje je na życzenie i używa Whispera (w wersji faster-whisper) z modelem large-v3 dla wszystkich języków. Do angielskiej korespondencji lotniczej można dodać osobny model wyuczony na takich nagraniach.

Radio to trudny materiał dla rozpoznawania mowy. W pomiarach opisanych w dokumentacji projektu model large-v3 mylił 21% słów w czystych nagraniach i 38% w zaszumionych. Mniejsze modele radzą sobie gorzej, a najmniejsze, tiny i base, z 45–90% błędów nie nadają się do użytku. Transkrypcja pomaga więc szybko znaleźć nagranie po słowie kluczowym, ale nie zastępuje odsłuchu.

Skanowanie i nagrywanie są lekkie i wystarcza do nich mały komputer. Transkrypcja potrzebuje więcej: model large-v3 zajmuje około 3,9 GB pamięci. Na minikomputerze z czterordzeniowym procesorem przetworzenie krótkiego nagrania trwa około sześciu razy dłużej niż samo nagranie, a z kartą graficzną Nvidia RTX 2070 Super – ułamek jego długości. Dlatego transkrypcję można przenieść na inny, szybszy komputer w sieci domowej. Karty graficzne AMD i Intel nie są wykorzystywane.

Jakie odbiorniki i systemy

Odbiornik Obsługa
RTL-SDR, w tym RTL-SDR Blog V3 i V4 wbudowana: Windows, Linux, macOS
HackRF, Airspy wbudowana, eksperymentalna
SDRplay, LimeSDR, USRP i inne przez bibliotekę SoapySDR, tylko przy instalacji ze źródeł na Linuksie, niesprawdzone

Autor rozwija i testuje program z odbiornikiem RTL-SDR Blog V4 na Linuksie i Windows 11. HackRF One sprawdził na Linuksie jeden z użytkowników, a Airspy nie był jeszcze testowany na prawdziwym sprzęcie. Wersje na macOS są eksperymentalne i niepodpisane, nikt jeszcze nie uruchomił ich na Macu z podłączonym odbiornikiem.

Kolejne wydania dodały kilka funkcji dla bardziej zaawansowanych. Od wersji 1.2.0 program może zasilać przedwzmacniacz albo antenę aktywną przez kabel antenowy (bias-T); przed włączeniem pyta o potwierdzenie. Eksperymentalnie skanuje też kilkoma odbiornikami naraz: dzieli między nie pasmo, więc każdy jego fragment sprawdza odpowiednio częściej. Od wersji 1.3.0 każdemu odbiornikowi można przypisać zakres anteny, np. 144–146 MHz dla anteny na 2 m i 430–440 MHz dla anteny na 70 cm. Wersja 1.4.0 zmniejszyła zużycie procesora: na serwerze skanującym to samo pasmo spadło z około 19% do około 8% jednego rdzenia.

Eksperymentalny jest też dodatek do cyfrowej łączności głosowej DMR i C4FM (Yaesu System Fusion), oparty na dekoderze dsd-fme. Rozmowy szyfrowane pozostają wyciszone.

Instalacja i domowy odbiornik nasłuchowy

Dla Windows są instalator i wersja przenośna w archiwum ZIP, dla Linuksa paczki .deb i .rpm, AppImage oraz pakiet w AUR. Na Windows odbiornik RTL-SDR potrzebuje jednorazowo sterownika WinUSB, który instaluje się programem Zadig. Jeśli SDR++ albo SDR# już działają z tym odbiornikiem, sterownik jest na miejscu. Program nie ma jeszcze podpisu cyfrowego, więc Windows przy pierwszym uruchomieniu może wyświetlić ostrzeżenie SmartScreen. Po instalacji interfejs otwiera się w przeglądarce pod adresem http://127.0.0.1:8765.

Ciekawszy jest tryb serwera. Mały komputer z Linuksem (minikomputer, serwer domowy, Raspberry Pi) z podłączonym odbiornikiem skanuje i nagrywa bez przerwy, a słuchać go można z telefonu albo innego komputera w sieci domowej. Instalację wykonuje jedno polecenie:

curl -fsSL https://raw.githubusercontent.com/rafafunt/FalconSDR/master/packaging/install.sh | bash -s -- --server

Program zainstaluje się jako usługa uruchamiana razem z systemem i na koniec poda adres, pod którym działa. To samo polecenie służy do aktualizacji, a ustawienia i nagrania zostają. Dostęp do interfejsu można zabezpieczyć hasłem.

Zanim zaczniesz nagrywać

Przepisy o nasłuchu różnią się między krajami. W niektórych wolno słuchać prawie wszystkiego, ale nie wolno nagrywać ani udostępniać tego, co się usłyszało. W innych zakazany jest już sam nasłuch służb niepublicznych: lotnictwa, policji, służb ratunkowych i wojska. Dokumentacja FalconSDR wprost przypomina, że za sposób użycia programu odpowiada użytkownik. Najbezpieczniej zacząć od pasm krótkofalarskich, w których łączności są jawne, i nie publikować nagrań ani transkrypcji rozmów, które nie były przeznaczone dla słuchacza.

FalconSDR służy do nasłuchu głosu. Do zaglądania w pakiety sieci MeshCore i Meshtastic służy inne narzędzie, RadioMesh IQ, a analizie widma z odbiornikiem RTL-SDR Blog V4 przyglądaliśmy się w tekście o SDR Signal Analyzer.

Artykuł powstał na podstawie dokumentacji i opisów wydań FalconSDR w serwisie GitHub.