Balony meteorologiczne unoszą radiosondy – małe nadajniki, które wysyłają dane z wysokości. Niektórzy hobbyści po lądowaniu szukają sond w terenie, inni tylko odbierają ich sygnały. Garry, autor Garry's blog, opisał, z czego złożył swoją stację odbiorczą i ile go to kosztowało.

Gdzie oglądać balony

Serwis SondeHub, prowadzony przez grupę hobbystów, pokazuje na mapie świata trwające i niedawne starty. Stacje odbiorcze wysyłają tam odebrane dane. Na stronie każdej sondy lista „Received via” pokazuje, które stacje ją słyszały.

Dwa sposoby na własną stację

Pierwszy wariant to klucz SDR (radio programowalne, w którym strojenie i obróbkę sygnału robi oprogramowanie), komputer z Linuksem i program radiosonde_auto_rx. Program sam skanuje pasmo, odbiera sondy i wysyła dane do SondeHub.

Drugi wariant to płytka TTGO z ESP32 i modułem SX127x na 433 MHz, z oprogramowaniem rdz_ttgo_sonde. Moduł nie pracuje tu modulacją LoRa, tylko jako wąskopasmowy odbiornik FSK (sygnału, w którym dane niesie zmiana częstotliwości) w okolicach 400 MHz, gdzie nadają radiosondy. Taki zestaw kosztuje od 30 dolarów australijskich (21 dolarów amerykańskich). Garry jeszcze go nie sprawdził – części są w drodze.

Sprzęt

Do odbioru posłużył klucz RTL-SDR Blog V3, kupiony za 57 dolarów australijskich (ok. 41 dolarów amerykańskich) w sklepie producenta na AliExpress. Rynek jest pełen podróbek, więc przed zakupem warto zajrzeć na stronę rtl-sdr.com.

Komputerem został HP Envy 6 z 2012 roku, z 8 GB pamięci RAM i dyskiem SSD 32 GB. Zwykle w takiej roli stawia się Raspberry Pi, ale laptop był pod ręką i nic nie kosztował. Pobiera 10–15 W, więc przy pracy całodobowej rachunek za prąd byłby zauważalny. Dlatego włącza się go przed 9:00 i wyłącza około południa – w tej okolicy balony pojawiają się tylko w tych godzinach.

UWAGA: w starych laptopach zdarzają się spuchnięte akumulatory litowe – w tym też taki był. Spuchnięty akumulator może się zapalić. Nie ładuj go, nie przekłuwaj i nie wyrzucaj do zwykłych śmieci, tylko oddaj do punktu zbiórki elektroodpadów.

Akumulator wyjęto, rozładowano i oddano do utylizacji, a laptop działa bez niego. Przy okazji przejrzano inne stare laptopy, tablety i telefony – większość trafiła do elektroodpadów.

Oprogramowanie

Na laptopie działa Linux Mint w wydaniu Xfce. Wybór wynikał z przyzwyczajenia i z rozmiaru: to wydanie jest mniejsze od zwykłego, a dysk ma tylko 32 GB. Instalacja przebiegła zwyczajnie: obraz systemu na pendrive, start z pendrive'a (system działa wtedy bez zmian na dysku), sprawdzenie ekranu, Wi-Fi i innych elementów, a na końcu instalacja na dysku.

Problemem okazała się karta Wi-Fi laptopa, która łączyła się niestabilnie. Pomogła zapasowa karta Wi-Fi na USB.

Program radiosonde_auto_rx zainstalowano przez Dockera (narzędzie, które uruchamia program w gotowym, wydzielonym środowisku, tzw. kontenerze), według instrukcji w wiki projektu. Dla osoby, która rzadko pracuje w terminalu, to może być wyzwanie, ale w tym przypadku wszystko ruszyło.

Konfiguracja

Ustawienia leżą w pliku station.cfg w folderze radiosonde_auto_rx, a każde z nich opisuje strona w wiki projektu. Większość można zostawić domyślną. Trzeba za to wpisać położenie, nazwę stacji i adres e-mail, jeśli dane mają trafiać na SondeHub. Wiersze zaczynające się od # to komentarze, a ustawieniem jest tylko ostatni wiersz w takim fragmencie:

# SDR Type
#
# RTLSDR - Use one or more RTLSDRs
#
sdr_type = RTLSDR

Położenia nie trzeba podawać dokładnie. Opis w pliku konfiguracyjnym podpowiada, że wystarczy punkt w okolicy, który nie wskazuje domu. To ważne, bo domyślnie stacja pokazuje się na mapie SondeHub (ustawienie upload_listener_position).

Jak sprawdzić, czy działa

Na początku trudno było stwierdzić, czy stacja w ogóle pracuje, bo pewność dawało dopiero odebranie sondy i wysłanie danych. Pomaga strona pod adresem http://localhost:5000, którą program udostępnia po uruchomieniu. Pokazuje m.in. skan częstotliwości („Scan Plot”) i odebrane dane („Telemetry”). Z innych komputerów w sieci otwiera się ją, wpisując adres IP stacji zamiast „localhost”.

Jest jedno ograniczenie. Po złapaniu sondy program odbiera tylko ją, dopóki jej nie straci na czas ustawiony w parametrze rx_timeout (domyślnie 3 minuty). Gdy w zasięgu jest kilka sond, w skanie widać piki dla każdej, ale w telemetrii tylko jedną.

Drugi sposób to sprawdzenie na SondeHub, czy na liście „Received via” pojawia się własna stacja. Przycisk „Plot” pokazuje wykresy i logi balonu, także stosunek sygnału do szumu zgłaszany przez stację.

Antena

Antena powstała w domu: ćwierćfalowa, typu ground plane, z pionowym prętem i czterema radiałami, czyli prętami odchylonymi w dół, które zastępują antenie ziemię. Wymiary podał kalkulator z bloga M0UKD. Dla 401,3 MHz wyszło 17,8 cm na pręt pionowy i 19,9 cm na radiały.

Pręty to kawałki do lutowania twardego, które od 39 lat leżały w szopie. Po oczyszczeniu wełną stalową wyglądały dobrze, choć niekoniecznie nadają się idealnie do zastosowań radiowych. Podstawą jest gniazdo antenowe SO-239 do montażu w obudowie (w sklepach często opisywane jako PL259). Kupione zostały dwa, za 5,53 dolara australijskiego, bo jedno mogło się stopić przy lutowaniu. Złącza tego typu nie są najlepsze na tak wysokie częstotliwości, ale tylko takie były pod ręką.

W pierwszej wersji radiały były przylutowane do końcówek oczkowych, które okazały się za słabe. W aktualizacji wpisu z 5 października 2026 opisana jest poprawka: uchwyty z rozciętej i spłaszczonej rury miedzianej. Całość trzyma uchwyt z wygiętej blachy aluminiowej, a pręt pionowy przylutowano do gniazda przez miedzianą tulejkę zaciskową. Do podłączenia posłużył kabel o długości 2 m z wtykami na obu końcach.

Już na statywie, w pomieszczeniu i na małej wysokości antena odbierała balony oddalone o ponad 100 km.

UWAGA: montaż anteny na wysokości grozi upadkiem, a w pobliżu linii energetycznych także porażeniem. Antenę stawiaj z dala od przewodów i pracuj z asekuracją.

Docelowo antena stanęła 4,5 m nad ziemią. Nawet na tak skromnej wysokości stacja złapała sygnał balonu z odległości 511 km.

Co dalej

Wniosek z budowy jest praktyczny: skromna antena daje użyteczne wyniki, a ulepszyć ją można później. Garry żałuje tylko, że do klucza nie dokupił prostej anteny z przyssawką – łatwo ją ustawić i przyda się do innych nasłuchów. Już ją zamówił.

Laptop spisuje się dobrze, ale docelowo ma go zastąpić coś oszczędniejszego. W drodze jest płytka LILYGO TTGO na 433 MHz, do wypróbowania jako stacja przenośna i stacjonarna.

Artykuł powstał na podstawie wpisu „Track Weather Balloons: Monitoring with an RTL-SDR and Old Laptop” z Garry's blog (12 września 2026, aktualizacja 5 października 2026).