Taki zestaw wygląda niepozornie: pudełko mniejsze od telefonu, krótka antena i aplikacja podobna do zwykłego komunikatora. Telefon łączy się z radiem przez Bluetooth, a radio wysyła wiadomość w eter. Po drodze mogą ją przekazać dalej inne radia, aż dotrze do adresata. Nie ma tu masztu operatora, abonamentu ani serwera w internecie.

Co to jest sieć mesh

Mesh to po polsku sieć kratowa. Każde urządzenie może w niej nadawać, odbierać i przekazywać cudze wiadomości. Gdy dwa radia nie słyszą się bezpośrednio, wiadomość idzie przez kolejne węzły, czyli inne urządzenia w sieci. Taka sieć działa także wtedy, gdy nie ma internetu ani prądu w gniazdku, o ile radia mają własne zasilanie.

Radia korzystają z LoRa, techniki radiowej do przesyłania małych porcji danych na duże odległości przy niewielkim zużyciu prądu. Wystarcza to na krótkie wiadomości tekstowe, pozycję z GPS albo odczyt czujnika. Na rozmowy głosowe i filmy LoRa jest za wolna. Jak radio odbiera sygnał słabszy od szumu, opisuje tekst „Jak działa modulacja LoRa”.

Zasięg zależy w dużej mierze od tego, jak wysoko wisi antena. Radio w kieszeni na osiedlu może usłyszeć mniej. Repeater, czyli radio zamontowane na stałe, które przekazuje cudze wiadomości dalej, postawiony na dachu albo maszcie obsłuży dużą okolicę. Dlatego sieci bardzo pomagają urządzenia zamontowane wysoko, a ludzie z radiami w plecakach i na parapetach korzystają z nich jak z przemienników.

Oprogramowanie jest darmowe i otwarte, a na takie radio w Polsce nie trzeba pozwolenia. Szczegóły prawne są niżej.

MeshCore i Meshtastic: dwa systemy na tym samym sprzęcie

Najczęściej spotkasz dwa projekty: MeshCore i Meshtastic. Oba działają na tych samych płytkach radiowych, ale to osobne systemy. Radio z MeshCore nie dogada się z radiem z Meshtastic, więc wybór programu to w praktyce wybór sieci, do której dołączasz.

Meshtastic powstał w 2020 roku z myślą o wędrówkach, nartach i paralotniach, czyli o miejscach bez zasięgu. Domyślnie każde radio może przekazać cudzą wiadomość dalej, jeśli nie zrobiło tego już inne radio w pobliżu. Wiadomość może tak przeskoczyć trzy razy, a po zmianie ustawień najwyżej siedem. Ten system dobrze sprawdza się w grupie znajomych w terenie, także do pokazywania sobie nawzajem pozycji na mapie. O jego początkach z przymrużeniem oka opowiada felieton „Meshtastic: chcieliśmy tylko odnaleźć znajomych na szlaku”.

MeshCore dzieli urządzenia na dwie grupy. Radio użytkownika, nazywane companionem, nie przekazuje cudzych wiadomości. Robią to tylko repeatery. Pierwsza wiadomość do nowej osoby rozchodzi się po całej sieci. Gdy dotrze, adresat odsyła potwierdzenie z listą repeaterów, przez które przeszła, a kolejne wiadomości idą już tylko tą trasą. Rozmowy na wspólnych kanałach rozchodzą się przez wszystkie repeatery w zasięgu. Dzięki temu sieć mniej się korkuje i łatwiej ją rozbudować na cały region albo kraj.

MeshCore Meshtastic
Kto przekazuje wiadomości tylko repeatery domyślnie każde radio
Do czego najczęściej stała sieć w mieście i regionie grupa w terenie, pozycje na mapie
Sieć w Polsce ogólnopolska sieć repeaterów, osobna sieć na południu grupy regionalne, np. w Warszawie, na Śląsku i na południu kraju
Aplikacja w telefonie MeshCore (Android, iOS) Meshtastic (Android, iOS)

Który wybrać? Ten, z którego korzystają ludzie w twojej okolicy. Zanim cokolwiek kupisz, zajrzyj na mapy podane na końcu tekstu. Większość płytek da się później przeprogramować z jednego systemu na drugi, więc wybór nie jest na zawsze.

Jaki sprzęt na początek

Przy zakupie sprawdź częstotliwość: w Europie potrzebna jest wersja 868 MHz. Wersje 915 MHz są przeznaczone dla Ameryki Północnej, a amerykańskich ustawień w Polsce używać nie wolno.

Dwa przykłady na start, z cenami orientacyjnymi z listopada 2026 roku:

  • Heltec WiFi LoRa 32 V3 to jedna z najtańszych popularnych płytek: w sklepach internetowych ok. 23–25 euro, czyli mniej więcej 100 zł. Ma mały ekran i radio, ale do noszenia trzeba dokupić obudowę i akumulator. Zużywa sporo prądu, więc lepiej sprawdza się na biurku przy zasilaczu niż w plecaku.
  • Seeed SenseCAP T1000-E to gotowe urządzenie wielkości karty płatniczej, z akumulatorem i GPS-em, za ok. 44–48 euro, czyli około 200 zł. Nie trzeba niczego składać. Wybierz wersję opisaną jako przeznaczona do Meshtastic, bo wersja do LoRaWAN według sprzedawców się do tego nie nadaje.

Ogólna zasada: płytki z układem ESP32 (jak Heltec V3) są tańsze, ale potrzebują więcej prądu. Urządzenia z układem nRF52, np. T1000-E, Heltec T114 albo RAK WisBlock RAK4631, są dużo oszczędniejsze. Dlatego częściej trafiają do radiów noszonych przy sobie i do repeaterów zasilanych z panelu słonecznego.

Pierwsze uruchomienie

UWAGA: nigdy nie włączaj radia bez przykręconej anteny. Nadawanie bez niej może uszkodzić układ radiowy.

UWAGA: akumulator litowy kupuj z wbudowanym zabezpieczeniem i przed podłączeniem do gołej płytki porównaj oznaczenia biegunów na wtyczce i na płytce. Odwrotnie podłączony akumulator uszkodzi płytkę, a uszkodzony akumulator litowy może się zapalić.

Oba systemy wgrywa się ze strony internetowej, w przeglądarce. Kabel USB musi przesyłać dane, nie tylko ładować. Najprościej sprawdzić to, kopiując nim plik z telefonu na komputer.

MeshCore

  1. Otwórz w przeglądarce Chrome stronę flasher.meshcore.io, podłącz radio, wybierz swój model i wgraj firmware typu Companion z Bluetooth (BLE).
  2. Zainstaluj aplikację MeshCore na telefonie i połącz się z radiem przez Bluetooth. Domyślny kod parowania to 123456.
  3. Sprawdź ustawienia radia. Ogólnopolska sieć używa presetu EU/UK Narrow: 869,618 MHz, szerokość kanału 62,5 kHz, SF8 i CR8. SF (spreading factor) decyduje, jak wolno i jak odpornie na zakłócenia radio nadaje, a radia z różnym SF się nie słyszą. Firmware od wersji 1.14 startuje z tymi wartościami, tylko z CR5, a radia z CR5 i CR8 rozmawiają ze sobą bez kłopotu.
  4. Nadaj radiu nazwę, wyślij ogłoszenie o swoim węźle (w aplikacji to advert) i napisz „Hej” na kanale publicznym. Jak to wygląda w praktyce, pokazuje odcinek „MeshCore na luzie: Kasia i Tomek – ktoś odpowiedział na «Hej»”.

Wyjątkiem jest południe kraju. Na Śląsku i w Małopolsce działa też sieć MeshCore Południe, która nadaje z SF6 i nie słyszy sieci krajowej. Tam najpierw sprawdź, czego używa okolica. Skąd ten podział, wyjaśnia felieton „Wojna o SF w MeshCore”.

Meshtastic

  1. Wgraj firmware ze strony flasher.meshtastic.org. Płytki z ESP32 mogą wymagać sterownika portu USB, a urządzenia z nRF52 zwykle pojawiają się w komputerze od razu, jak pendrive.
  2. Zainstaluj aplikację Meshtastic na telefonie i połącz się z radiem przez Bluetooth.
  3. Ustaw region EU_868. Dopóki region nie jest ustawiony, radio w ogóle nie nadaje.
  4. Zostaw domyślny preset LongFast, chyba że lokalna grupa używa innego. Presetów Lite i Narrow nie wybieraj na próbę: w wersji 2.8 przełączają one region na EU_866 albo EU_N_868 i radio przestaje słyszeć sieć w EU_868. Domyślna rola CLIENT wystarczy na początek.

Co jeszcze może przeszkodzić w łączności między różnymi wersjami firmware, opisuje tekst „Meshtastic: które wersje są zgodne i co może zerwać łączność”.

Co wolno w paśmie 868 MHz

Oba systemy w Polsce korzystają z podpasma 869,4–869,65 MHz, przeznaczonego dla urządzeń krótkiego zasięgu. Nie potrzeba na nie pozwolenia radiowego ani egzaminu. Inaczej jest w krótkofalarstwie, gdzie pozwolenie wydaje Prezes UKE po zdanym egzaminie. Obowiązują za to dwa limity:

  • moc najwyżej 500 mW e.r.p., licząc razem z zyskiem anteny,
  • nadawanie przez najwyżej 10% czasu.

Meshtastic w regionie EU_868 sam pilnuje limitu czasu nadawania. Kto postawi repeater MeshCore, musi go ustawić ręcznie, bo repeatery mają domyślnie limit 50%. Służy do tego polecenie w konsoli repeatera:

set dutycycle 10

Zagraniczne poradniki czasem podają ustawienia z Ameryki (region US, 915 MHz) albo radzą wyłączyć limity. W Polsce i całej Unii Europejskiej jest to niedozwolone.

Gdzie szukać ludzi w okolicy

Jeśli w okolicy nie ma jeszcze żadnego repeatera, zacznij od dwóch radiów: dla siebie i dla kogoś z rodziny albo znajomych. Własny repeater na dachu czy balkonie przyda się później i powiększy sieć dla wszystkich. Zanim go postawisz, przeczytaj, po co sieci MeshCore są regiony, a przy zasilaniu słonecznym, co zmierzyć przed zakupem panelu i akumulatora.

Tekst opiera się na dokumentacji MeshCore i Meshtastic oraz na ustawieniach polskich społeczności. Stan na 4 listopada 2026 roku.